“Əlimyandı” satılan evlər: alıcıları belə aldadırlar

Son aylar daşınmaz əmlak bazarında ən çox diqqət çəkən ifadələrdən biri “əlimyandı satılır” elanlarıdır. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə və onlayn əmlak platformalarında bu başlıq altında təqdim olunan həyət evləri və villaların sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.

"Bakupost" Metbuat.az-a istinadla xəbər verir ki, elanların böyük hissəsi Binə, Mərdəkan, Şüvəlan, Buzovna, Zabrat, Hövsan, Masazır və Xırdalan kimi Bakıətrafı ərazilərə aiddir. İlk baxışdan elə təəssürat yaranır ki, satıcı təcili pula ehtiyac duyduğu üçün əmlakını bazar qiymətindən xeyli aşağı təklif edir. Lakin videogörüntülərə sonuna qədər baxdıqda və ya qiymət hissəsinə keçdikdə tam fərqli mənzərə ortaya çıxır. “Əlimyandı” adı ilə təqdim olunan evlərin əksəriyyətinin qiyməti 300-400 min manat, bəzi hallarda isə bundan da yüksək olur.
Bu isə haqlı sual yaradır: əgər söhbət həqiqətən təcili satışdan gedirsə, niyə qiymətlər bazarın əlçatan seqmentindən bu qədər uzaqdır?
Daşınmaz əmlak bazarında çalışan mütəxəssislər bildirirlər ki, “əlimyandı” ifadəsi artıq bir çox hallarda qiymət endiriminin göstəricisindən daha çox marketinq alətinə çevrilib. Bu söz alıcıda fürsət hissi yaratmaq, onu uzun araşdırma aparmadan qərar verməyə sövq etmək məqsədi daşıyır. Psixologiyada buna “fürsəti qaçırmaq qorxusu” deyilir. İnsan düşünür ki, geciksə, sərfəli hesab etdiyi evi başqası alacaq.
Əmlak bazarında daha bir maraqlı tendensiya da müşahidə olunur. Bəzi vasitəçilər əvvəlcə əmlakın qiymətini bazar dəyərindən yuxarı müəyyənləşdirir, daha sonra isə həmin məbləği guya endirim etmiş kimi təqdim edirlər. Nəticədə alıcıda böyük güzəşt edildiyi təəssüratı yaranır. Halbuki yekun satış qiyməti bəzən həmin ərazidə analoji evlərin bazar dəyərindən də yüksək olur.
Mütəxəssislərin fikrincə, alıcıların ən çox diqqət etməli olduğu məqam qiymətin “əlimyandı” olması deyil, həmin əmlakın real bazar dəyəridir. Bunun üçün eyni küçədə və ya yaxın ərazidə yerləşən oxşar evlərin satış qiymətlərini müqayisə etmək, torpaq sahəsinin ölçüsünü, tikintinin keyfiyyətini, sənədləşməni və infrastruktur imkanlarını ayrıca qiymətləndirmək lazımdır.
Xüsusilə Mərdəkan, Şüvəlan və Buzovna kimi bağ massivlərində hovuzlu, landşaft dizaynlı və bahalı təmirli villalar təqdim edilərkən satıcılar çəkdikləri xərcləri əsas arqument kimi göstərirlər. “Evə 500 min manat xərc çəkmişəm, indi 350 min manata satıram” kimi ifadələrə tez-tez rast gəlinir. Ancaq daşınmaz əmlak bazarında tikintiyə və təmirə qoyulan vəsait hər zaman satış qiymətinə eyni həcmdə təsir etmir. Bahalı interyer və fərdi zövqə uyğun dizayn alıcı üçün əlavə üstünlük sayılsa da, bu, əmlakın bazar dəyərini avtomatik olaraq yüz minlərlə manat artırmır.
Bəzi hallarda isə doğrudan da satıcının təcili pula ehtiyacı olur. Kredit öhdəlikləri, biznesə investisiya, başqa ölkəyə köçmək və ya yeni layihəyə vəsait yönəltmək kimi səbəblər əmlakın tez satılmasını zəruri edir. Ancaq belə satışlarda da qiymət adətən bazar göstəricilərindən müəyyən qədər aşağı olur. Əks halda “əlimyandı” ifadəsi sadəcə reklam xarakteri daşıyır.
Əmlak ekspertləri hesab edirlər ki, son illərdə sosial şəbəkələrdə videolu satış elanlarının artması da bu tendensiyanı gücləndirib. Diqqətçəkən başlıq, emosional təqdimat və “bu gün satılacaq”, “ilk gələn alacaq”, “son qiymətdir” kimi ifadələr alıcının qərarvermə prosesinə psixoloji təsir göstərmək məqsədi daşıyır. Halbuki daşınmaz əmlak bazarında ən doğru qərar emosiyalarla deyil, müqayisəli təhlillə verilir.
Buradan belə bir nəticəyə gəlmək mümkündür ki, Bakıətrafı qəsəbələrdə geniş yayılan “əlimyandı” elanları hər zaman həqiqi endirim demək deyil. Bəzi hallarda bu ifadə sadəcə alıcı marağını artırmağa hesablanmış reklam üsuludur. Buna görə də mülk almaq istəyənlər yalnız cəlbedici başlığa deyil, çıxarışın mövcudluğuna, torpaq sahəsinin hüquqi statusuna, tikintinin keyfiyyətinə, ərazidə formalaşmış orta qiymətlərə və ekspert rəyinə əsaslanmalıdırlar. Əks halda “sərfəli alış” kimi görünən qərar sonradan gözlənilməz maliyyə itkisinə çevrilə bilər.